والدین آگاه، کلید تربیت موفق فرزندان امروز
نقش الگوی والدین در شکلگیری رفتارهای اجتماعی کودکان
مریم صادقی، روانشناس حوزه کودک و خانواده یک روانشناس حوزه کودک و خانواده در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» با تأکید بر اهمیت محیط خانوادگی بیان کرد: خانواده نخستین و مهمترین بستر شکلگیری شخصیت کودک است و بخش قابل توجهی از باورها، ارزشها و الگوهای رفتاری در همین محیط شکل میگیرد. به گفته وی، اگر این فضا بهدرستی مدیریت شود، میتوان انتظار داشت کودک در مسیر رشد سالم و متعادل قرار گیرد.
وی با اشاره به نقش الگو بودن والدین افزود: کودکان بیش از آنکه از آموزشهای مستقیم تأثیر بپذیرند، رفتارهای والدین را مشاهده و تقلید میکنند. از اینرو، نحوه تعامل والدین با یکدیگر، شیوه حل تعارضات، میزان احترام متقابل و سبک زندگی روزمره، تأثیر عمیقی بر شکلگیری شخصیت فرزندان دارد.
این روانشناس یکی از دلایل بروز چالشهای تربیتی را ناآگاهی والدین نسبت به نیازهای رشدی فرزندان دانست و تصریح کرد: هر دوره سنی ویژگیها و اقتضائات خاص خود را دارد و عدم توجه به این تفاوتها میتواند منجر به بروز مشکلاتی همچون کاهش اعتمادبهنفس، اختلالات رفتاری و ضعف در مهارتهای اجتماعی شود.
وی همچنین بر اهمیت گفتگوی صمیمی در خانواده تأکید کرد و گفت: ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات و دغدغهها، به کودک کمک میکند تا بدون ترس با والدین خود ارتباط برقرار کند و بسیاری از مسائل پیش از تبدیل شدن به بحران، مدیریت شود.
این کارشناس با اشاره به شرایط پیچیده دنیای امروز خاطرنشان کرد: قرار گرفتن کودکان در معرض حجم گستردهای از اطلاعات و تأثیرات محیطی، مسئولیت والدین را دوچندان کرده است و در این شرایط، نظارت آگاهانه، همراهی مستمر و تقویت قدرت تحلیل در فرزندان از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وی در پایان تأکید کرد: تربیت صحیح فرزندان فرایندی زمانبر و نیازمند صبر، استمرار و هماهنگی در رفتار والدین است و تصمیمات مقطعی یا واکنشهای هیجانی نمیتواند جایگزین رویکردی آگاهانه و برنامهریزیشده در این مسیر شود.
رفتار والدین مهمترین الگوی تربیتی فرزندان است
زهرا کیهانی مسئول بسیج جامعه زنان سپاه هامون در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: خانواده نخستین و مهمترین نهاد تربیتی در هر جامعهای به شمار میرود و بخش عمدهای از شخصیت، باورها و رفتارهای فرزندان در همین محیط شکل میگیرد. اگر این بستر بهدرستی مدیریت شود، میتوان انتظار داشت کودک در مسیر رشد متعادل و سالم قرار گیرد، اما هرگونه غفلت در این حوزه میتواند آثار بلندمدتی بر زندگی فردی و اجتماعی او بر جای بگذارد.
وی در ادامه با اشاره به نقش الگو بودن والدین افزود: فرزندان بیش از آنکه به توصیهها و آموزشهای مستقیم توجه کنند، رفتارهای والدین را مشاهده و تقلید میکنند. به همین دلیل، نوع برخورد والدین با یکدیگر، نحوه مدیریت اختلافات، میزان احترام در خانواده و حتی سبک زندگی روزمره، همگی بهصورت غیرمستقیم در ذهن و رفتار کودک نهادینه میشود و در آینده به بخشی از شخصیت او تبدیل خواهد شد.
کیهانی بیان اینکه تربیت فرزندان نیازمند آگاهی و مهارت است بسیاری از چالشهای تربیتی ناشی از ناآگاهی والدین نسبت به نیازهای سنی و روحی فرزندان است. هر دوره از رشد کودک ویژگیها و اقتضائات خاص خود را دارد و اگر والدین نتوانند متناسب با این مراحل رفتار کنند، ممکن است با مشکلاتی مانند کاهش اعتمادبهنفس، ناهنجاریهای رفتاری یا ضعف در ارتباطات اجتماعی مواجه شوند.
مسئول بسیج جامعه زنان سپاه هامون گفت: یکی از مؤثرترین ابزارهای تربیتی، برقراری ارتباط صمیمی و گفتوگوی مستمر با فرزندان است. زمانی که کودک احساس کند میتواند بدون ترس و نگرانی با والدین خود صحبت کند، بسیاری از مسائل و چالشها پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، قابلمدیریت خواهند بود.
وی با اشاره به شرایط پیچیده دنیای امروز خاطرنشان کرد: امروزه فرزندان در معرض حجم گستردهای از اطلاعات، الگوها و تأثیرات محیطی قرار دارند که این موضوع، مسئولیت والدین را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی، نظارت آگاهانه، همراهی مستمر و ایجاد قدرت تحلیل در فرزندان، از ضروریات تربیت محسوب میشود.
مسئول بسیج جامعه زنان سپاه هامون ادامه داد: تربیت صحیح فرزندان یک فرایند کوتاهمدت نیست، بلکه نیازمند صبر، استمرار و هماهنگی در رفتار والدین است. تصمیمات مقطعی یا واکنشهای هیجانی نمیتواند جایگزین برنامهریزی دقیق و رفتار آگاهانه در این مسیر شود.
کیهانی در پایان افزود: اگر خانوادهها به نقش تربیتی خود توجه جدی داشته باشند و با آگاهی و مسئولیتپذیری عمل کنند، میتوان امیدوار بود نسلی توانمند، مسئولیتپذیر و دارای هویت شکل گیرد که در آینده نقش مؤثری در پیشرفت جامعه ایفا کند.
در مجموع، میتوان گفت تربیت صحیح فرزندان، فرایندی عمیق، مستمر و نیازمند آگاهی است که بیش از هر چیز در بستر خانواده شکل میگیرد. نقش الگو بودن والدین، شناخت نیازهای رشدی کودکان و برقراری ارتباطی صمیمی و مؤثر، از مهمترین عوامل در پرورش شخصیتی سالم و متعادل در فرزندان به شمار میرود.
در شرایط پیچیده امروز، که کودکان با انواع تأثیرات محیطی مواجهاند، مسئولیت والدین در هدایت آگاهانه و تقویت مهارتهای فکری و اجتماعی آنان دوچندان شده است. بنابراین، با صبر، هماهنگی و برنامهریزی صحیح در تربیت، میتوان زمینهساز شکلگیری نسلی مسئولیتپذیر، توانمند و اثرگذار در جامعه بود.
