در همین راستا، خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»؛ در گفتوگویی تفصیلی با دکتر سراج بیتا، معاون پژوهش و فناوری این دانشگاه، از ظرفیتهای شگفتانگیز جلبکهای دریایی، پژوهشهای نوین در حوزه فناوری نانو و چشمانداز علمی سواحل مکران پرسیده است.
لطفاً خودتان را معرفی کنید و درباره مسئولیتهای خود در دانشگاه توضیح دهید.
بنده سراج بیتا، عضو هیئتعلمی گروه شیلات دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار هستم. مدرک دکترای بنده در رشته بهداشت آبزیان از دانشگاه شهید چمران اهواز است و در حال حاضر با مرتبه دانشیاری در دانشکده علوم دریایی چابهار فعالیت میکنم. همچنین مسئولیت معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه را بر عهده دارم و در این حوزه تلاش میکنیم با برنامهریزی و هدایت فعالیتهای علمی و فناورانه، زمینه توسعه پژوهشهای کاربردی و اثرگذار را فراهم کنیم.
مهمترین مأموریت معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار چیست؟ فعالیتهای معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه بر چند محور اصلی متمرکز شده است. حوزههای علوم دریایی، شیلات، مدیریت و اقتصاد محیطزیست دریایی و همچنین فناوریهای نوین دریایی از مهمترین زمینههای فعالیت ما به شمار میروند. باتوجهبه موقعیت راهبردی دانشگاه در سواحل مکران، تلاش داریم پژوهشها را به سمت حل مسائل واقعی منطقه هدایت کنیم.
در واقع مأموریت اصلی دانشگاه این است که نیازها و چالشهای موجود در سواحل مکران را شناسایی کرده و برای آنها راهکارهای علمی ارائه دهد. این موضوع از طریق اجرای طرحهای پژوهشی، پایاننامههای دانشجویی و همکاری با دستگاههای اجرایی دنبال میشود. اعتقاد ما بر این است که پژوهش نباید صرفاً در قالب مقاله باقی بماند، بلکه باید بتواند به فناوری، محصول، اشتغال و توسعه منطقه منجر شود.
در سالهای اخیر چه اقداماتی برای توسعه فعالیتهای پژوهشی و فناوری دانشگاه انجام شده است؟
خوشبختانه طی سالهای اخیر شاهد رشد قابلتوجه دانشگاه در حوزه پژوهش و فناوری بودهایم. این رشد در شاخصهای مختلفی از جمله افزایش تعداد مقالات علمی و پژوهشی، گسترش همکاریهای بینبخشی و ارتقای جایگاه دانشگاه در رتبهبندیهای علمی کشور قابلمشاهده است.
یکی از مهمترین رویکردهای ما مسئلهمحور کردن پژوهشها بوده است. بهعبارتدیگر، تلاش کردهایم فعالیتهای علمی دانشگاه در راستای نیازهای منطقه و کشور تعریف شود. بخش قابلتوجهی از پژوهشهایی که در دانشگاه انجام میشود، مرتبط با ظرفیتها و چالشهای سواحل مکران است و این موضوع باعث شده نتایج تحقیقات کاربرد بیشتری پیدا کند.
همکاری دانشگاه با دستگاههای اجرایی و بخش صنعت در چه سطحی قرار دارد؟
یکی از سیاستهای مهم معاونت پژوهش و فناوری، توسعه ارتباط دانشگاه با بخشهای اجرایی و صنعتی است. در این زمینه همکاریهای خوبی با دستگاههای اجرایی استان، شرکتها، شهرکهای صنعتی و سازمان بنادر و دریانوردی شکلگرفته است. این همکاریها سبب شده بسیاری از مسائل و نیازهای موجود در منطقه در قالب پروژههای پژوهشی تعریف شوند. دانشگاه زمانی میتواند اثرگذار باشد که ارتباط مستمر و سازندهای با صنعت و جامعه داشته باشد. ازاینرو تلاش میکنیم ظرفیت علمی اعضای هیئتعلمی و دانشجویان در خدمت حل مسائل واقعی قرار گیرد.
دانشگاه چه برنامهای برای حمایت از نوآوری و شرکتهای دانشبنیان دارد؟
در سالهای اخیر توجه ویژهای به حوزه فناوری و تجاریسازی دانش داشتهایم. یکی از اقدامات مهم در این زمینه فعالسازی مرکز رشد و فناوری دانشگاه بوده است. این مرکز بستری مناسب برای پرورش ایدههای نوآورانه و تبدیل آنها به فناوری و کسبوکار فراهم کرده است.
خوشبختانه تاکنون چندین هسته فناور و شرکت دانشبنیان در این مرکز پذیرش و مستقر شدهاند. این مجموعهها در حوزههای مختلف دریایی، شیلاتی و فناوری فعالیت میکنند و میتوانند نقش مهمی در توسعه اقتصاد دانشبنیان منطقه ایفا کنند.
پایاننامههای دانشجویان چگونه به سمت نیازهای منطقه هدایت میشوند؟
باتوجهبه ظرفیتها منحصربهفرد رد سواحل مکران، تلاش میکنیم پایاننامههای دانشجویان به سمت موضوعات تقاضامحور هدایت شوند. به این معنا که دانشجویان صرفاً به دنبال انجام یک پژوهش دانشگاهی نباشند، بلکه تحقیقات آنها بتواند پاسخی برای یکی از نیازهای منطقه ارائه دهد. این رویکرد علاوه بر افزایش کیفیت پژوهشها، موجب میشود نتایج تحقیقات قابلیت اجرایی پیدا کند و دانشجویان نیز ارتباط نزدیکتری با مسائل واقعی جامعه برقرار کنند.
چشمانداز دانشگاه در حوزه پژوهش و فناوری چیست؟
امیدواریم در آینده بتوانیم دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار را به یکی از مراجع علمی و فناوری کشور در حوزه سواحل مکران تبدیل کنیم. هدف ما تنها تربیت نیروی انسانی متخصص نیست، بلکه میخواهیم در حوزه اشتغال، توسعه فناوریهای دریایی، گسترش شرکتهای دانشبنیان و حل مسائل منطقه نیز نقش مؤثری داشته باشیم.
ظرفیتهای موجود در مکران بسیار گسترده است و دانشگاه میتواند بهعنوان بازوی علمی توسعه این منطقه عمل کند. معتقدیم اگر ظرفیتهای علمی، پژوهشی و فناورانه بهدرستی به کار گرفته شوند، فرصتهای ارزشمندی برای توسعه پایدار ایجاد خواهد شد.
به نظر شما یکی از مهمترین ظرفیتهای طبیعی سواحل مکران چیست؟
یکی از ظرفیتهای بسیار ارزشمند این منطقه، ذخایر غنی آبزیان و تنوع زیستی دریایی است. در میان این ظرفیتها، جلبکهای دریایی جایگاه ویژهای دارند. جلبکها از جمله منابع ارزشمند طبیعی هستند که کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف دارند و در سالهای اخیر توجه زیادی به آنها شده است.
این جلبکها میتوانند در صنایع غذایی، بهداشتی، دارویی، خوراک دام و آبزیان و حتی در حوزه سلامت انسان مورداستفاده قرار گیرند. به همین دلیل مطالعه و بهرهبرداری علمی از این منابع میتواند زمینه ایجاد ارزش افزوده قابلتوجهی را فراهم کند.
دانشگاه چه پژوهشهایی در زمینه جلبکهای دریایی انجام داده است؟
یکی از محورهای پژوهشی ما شناسایی گونههای مختلف جلبکهای دریایی در سواحل چابهار و بررسی قابلیتهای کاربردی آنهاست. در این تحقیقات تلاش میشود گونههای مختلف جلبک شناسایی و ویژگیهای زیستی و شیمیایی آنها بررسی شود.
همچنین بخشی از پژوهشهای ما بر ارزیابی خواص آنتیاکسیدانی این جلبکها متمرکز است. نتایج این مطالعات میتواند زمینه استفاده از جلبکها را در صنایع دارویی و بهداشتی فراهم کند. بسیاری از ترکیبات موجود در جلبکها دارای خواص ارزشمند زیستی هستند و میتوانند در تولید محصولات سلامتمحور مورداستفاده قرار گیرند.
یکی از موضوعات مهم پژوهشی شما استفاده از جلبکها در فناوری نانو است. لطفاً درباره این موضوع توضیح دهید.
بله، یکی از زمینههای نوین پژوهشی که در دانشگاه دنبال میشود، استفاده از جلبکهای دریایی در فناوری نانو است. جلبکها توانایی بالایی در سنتز زیستی نانوذرات فلزی دارند و همین ویژگی باعث شده موردتوجه پژوهشگران قرار گیرند.
در دانشگاه چندین طرح پژوهشی در زمینه سنتز نانوذرات فلزی با استفاده از جلبکهای دریایی اجرا شده است. از جمله این موارد میتوان به تولید نانوذرات نقره اشاره کرد. این نانوذرات از کاربردهای گستردهای در حوزههای مختلف برخوردار هستند و میتوانند در صنایع گوناگون مورداستفاده قرار گیرند.
مزیت این روش نسبت به روشهای متداول چیست؟
مهمترین مزیت این روش، استفاده از فرایندهای طبیعی و سازگار با محیطزیست است. در بسیاری از روشهای رایج تولید نانوذرات از مواد شیمیایی مختلف استفاده میشود که ممکن است آثار منفی بر محیطزیست داشته باشند. اما در روش سنتز زیستی، جلبکهای دریایی نقش مهمی در تولید نانوذرات ایفا میکنند و نیاز به استفاده گسترده از مواد شیمیایی کاهش مییابد. در نتیجه محصول نهایی سازگاری بیشتری با محیطزیست خواهد داشت و در صورت ورود به طبیعت، آسیب کمتری ایجاد میکند.
این دستاوردها چه تأثیری بر آینده پژوهشهای دریایی در منطقه خواهد داشت؟
بدون تردید استفاده از ظرفیتهای بومی سواحل مکران میتواند مسیر جدیدی را در توسعه فناوریهای دریایی کشور ایجاد کند. جلبکهای دریایی تنها یکی از نمونههای این ظرفیتها هستند. هرچه ارتباط میان پژوهش، فناوری و نیازهای جامعه بیشتر شود، امکان بهرهبرداری مؤثرتر از منابع طبیعی نیز افزایش خواهد یافت. هدف ما این است که با انجام پژوهشهای کاربردی و توسعه فناوریهای نوین، ضمن حفظ محیطزیست دریایی، زمینه ایجاد اشتغال، تولید دانش فنی و توسعه اقتصاد دانش آن را فراهم کنیم. امیدواریم دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار بتواند در سالهای آینده نقش پررنگتری در توسعه علمی و فناوری سواحل مکران و کشور ایفا کند .
انتهای خبر/
