برداشت سنتی و واسطه‌ها؛ دو چالش چای ترش‌کاران دلگان
ایوب مرادی، از کشاورزان چای ترش شهرستان دلگان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: امسال ۳ هکتار از اراضی کشاورزی خود را به کشت چای ترش اختصاص داده‌ایم و با توجه به ظرفیت مناسب این محصول، امیدواریم زمینه توسعه کشت آن در منطقه بیش از گذشته فراهم شود.
وی با اشاره به زمان کاشت و برداشت چای ترش افزود: عملیات کاشت این محصول از فروردین‌ماه آغاز می‌شود و برداشت آن نیز از اوایل آبان‌ماه در مزارع منطقه شروع می‌شود.
این کشاورز دلگانی با بیان اینکه چای ترش محصولی کم‌هزینه و اقتصادی است، تصریح کرد: کشت و نگهداری این محصول به مهارت و هزینه خاصی نیاز ندارد و با آبیاری منظم و مراقبت مناسب می‌توان محصولی مطلوب تولید کرد.
مرادی یکی از مشکلات مهم تولیدکنندگان را برداشت سنتی و دستی چای ترش دانست و اظهار کرد: در حال حاضر برداشت محصول با مشارکت اعضای خانواده و به‌صورت دستی انجام می‌شود که کاری دشوار و زمان‌بر است؛ اگر جهاد کشاورزی با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان برای طراحی و تولید دستگاه برداشت مکانیزه اقدام کند، انگیزه کشاورزان برای توسعه سطح زیر کشت افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به مشکلات فروش محصول خاطرنشان کرد: اگرچه چای ترش از بازار فروش مناسبی برخوردار است، اما مدیریت بازار در اختیار دلالان و واسطه‌ها قرار دارد و کشاورزان آن‌طور که باید از سود واقعی تولید خود بهره‌مند نمی‌شوند.
این کشاورز دلگانی ادامه داد: انتظار داریم جهاد کشاورزی با ساماندهی بازار فروش، ایجاد مسیرهای عرضه مستقیم و حمایت از کشاورزان، زمینه بازگشت سود واقعی تولید به دست تولیدکنندگان را فراهم کند.
مرادی آموزش روش‌های فرآوری و ایجاد ارزش افزوده را از دیگر مطالبات کشاورزان عنوان کرد و گفت: اگر آموزش‌های لازم در زمینه فرآوری و بسته‌بندی به کشاورزان ارائه شود، می‌توانیم محصول را به شکل باارزش‌تری به بازار عرضه کنیم.
وی در پایان بر ضرورت برندسازی چای ترش دلگان تأکید کرد و افزود: انتظار داریم این محصول با نام شهرستان دلگان در سطح کشور و بازارهای دیگر شناخته شود تا علاوه بر رونق کشاورزی، نام این منطقه نیز به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید چای ترش مطرح شود.
نبود کارگاه فرآوری؛ حلقه مفقوده زنجیره تولید
قنبر نارویی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان دلگان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: در حال حاضر بیش از ۵ هزار هکتار از اراضی کشاورزی شهرستان به کشت گیاهان دارویی اختصاص دارد که بخش عمده آن مربوط به محصول حنا با سطح زیر کشت حدود چهار هزار و ۹۵۰ هکتار است.
وی افزود: در سال جاری نیز حدود ۶۵۰ هکتار به سطح زیر کشت گیاهان دارویی افزوده شده و کشت چای ترش و سایر محصولات دارویی در کنار حنا، بخشی از ظرفیت تولید کشاورزی شهرستان را تشکیل می‌دهد.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان دلگان با اشاره به افزایش سطح کشت این محصولات نسبت به سال گذشته تصریح کرد: با توجه به شرایط بازار و قیمت محصولات، امسال شاهد افزایش سطح زیر کشت گیاهان دارویی در شهرستان بوده‌ایم و میزان عملکرد چای ترش در هر هکتار به‌طور متوسط بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ کیلوگرم است.
نارویی با اشاره به اقدامات حمایتی جهاد کشاورزی برای تقویت تولید گیاهان دارویی اظهار کرد: سال گذشته اعتبارات مناسبی در این حوزه اختصاص یافت و نهاده‌هایی همچون کودهای ریزمغذی و بذر چای ترش و فلفل به‌صورت رایگان در اختیار کشاورزان قرار گرفت.
وی ادامه داد: امسال با توجه به شرایط کشور، در تأمین و توزیع نهاده‌ها با محدودیت‌هایی مواجه هستیم و همین مسئله روند حمایت از بهره‌برداران را با دشواری‌هایی همراه کرده است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان دلگان، نبود زیرساخت‌های فرآوری و بازار فروش مناسب را از مهمترین مشکلات چای ترش‌کاران دانست و خاطرنشان کرد: در شهرستان کارگاه فرآوری چای ترش وجود ندارد و کشاورزان ناچارند محصول خود را به‌صورت خام و از طریق واسطه‌ها و دلالان به فروش برسانند.
نارویی تأکید کرد: ایجاد صنایع تبدیلی و کارگاه‌های فرآوری می‌تواند ضمن کاهش خام‌فروشی، زمینه ارزش افزوده بیشتر، بهبود درآمد کشاورزان و توسعه کشت گیاهان دارویی در شهرستان دلگان را فراهم کند.
ظرفیت تولید هست؛ برنامه عبور از خام‌فروشی کجاست؟
چای ترش دلگان با وجود برخورداری از ظرفیت تولید و بازار فروش، همچنان در مرحله‌ای از زنجیره کشاورزی متوقف مانده که بخش اصلی ارزش افزوده آن بیرون از مزرعه شکل می‌گیرد. برداشت دستی، نبود کارگاه فرآوری و وابستگی به واسطه‌ها نشان می‌دهد افزایش تولید به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده بهبود درآمد کشاورزان باشد.
از سوی دیگر، تأکید مدیر جهاد کشاورزی بر ضرورت ایجاد صنایع تبدیلی، در حالی مطرح می‌شود که هنوز خبری از زیرساخت فرآوری این محصول در شهرستان نیست. اکنون پرسش اصلی این است که برای عبور از این وضعیت چه برنامه عملیاتی وجود دارد و چه زمانی قرار است زمینه حضور سرمایه‌گذاران و ایجاد واحدهای فرآوری فراهم شود؟
ضروری است جهاد کشاورزی و متولیان اقتصادی شهرستان، با شناسایی ظرفیت تولید، بررسی توجیه اقتصادی ایجاد واحدهای فرآوری، تسهیل سرمایه‌گذاری و حمایت از تعاونی‌های کشاورزی، مسیر تکمیل زنجیره ارزش چای ترش را هموار کنند.
یاقوت سرخ دلگان زمانی به ثروتی ماندگار برای منطقه تبدیل می‌شود که حاصل دسترنج کشاورز، به‌جای عبور از زنجیره واسطه‌گری و خام‌فروشی، در قالب محصولی فرآوری‌شده و دارای هویت تجاری به بازار برسد.
انتهای خبر/
