فعالان حوزه کتاب و ادبیات معتقدند توسعه پایدار در سواحل مکران تنها به پروژههای اقتصادی محدود نمیشود و نیازمند توجه همزمان به زیرساختهای فرهنگی، حمایت از نویسندگان و گسترش کتابخوانی است.
کتاب و فرهنگ؛ دو بال توسعه پایدار مکران
محمدامین محمدی رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار، نویسندگان بومی را یکی از ارکان اصلی توسعه فرهنگی، اجتماعی و حتی تقویت پدافند فرهنگی و جنگ نرم در منطقه میداند و بر حمایت از آنان تأکید دارد.
وی با تأکید بر نقش راهبردی نویسندگان بومی در توسعه فرهنگی مناطق ساحلی مکران گفت: نویسنده بومی تنها فردی نیست که درباره موضوعات محلی قلم میزند، بلکه نگهبان حافظه تاریخی و فرهنگی اقوام ایرانی، نماینده هویت جمعی و سفیر فرهنگی منطقه به شمار میرود.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار افزود: نویسندگان بومی در چابهار سه نقش اساسی بر عهده دارند که نخستین آن حفاظت از میراث فرهنگی و هویتی منطقه است؛ زیرا با ثبت و مکتوبسازی سنتهای شفاهی، افسانهها، تاریخ محلی، گویشها و آداب و رسوم، از فرسایش هویت فرهنگی در برابر روندهای جهانیسازی جلوگیری میکنند.
وی ادامه داد: معرفی ظرفیتها و ارائه تصویری واقعی از چابهار، دومین نقش مهم نویسندگان بومی است. چابهار امروز در مسیر تبدیل شدن به یکی از قطبهای اقتصادی و بندری کشور قرار دارد و توسعه اقتصادی آن باید با توسعه فرهنگی همراه باشد. نویسندگان با روایت زندگی ساحلی، تاریخ دریانوردی، تجارت و فرهنگ بومی، چهرهای انسانی و عمیق از منطقه به مخاطبان داخلی و خارجی ارائه میکنند.
محمدی آگاهیبخشی و تحلیل مسائل اجتماعی را سومین کارکرد نویسندگان بومی دانست و گفت: نویسندگان میتوانند با شناخت دقیق جامعه محلی، چالشها، ظرفیتها و نیازهای فرهنگی منطقه را تحلیل کرده و از طریق ادبیات و پژوهش، در ارائه راهکارهای فرهنگی برای بهبود کیفیت زندگی مردم نقشآفرینی کنند.
وی با اشاره به برنامههای حمایتی این اداره اظهار کرد: رویکرد اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار از مدیریت صرف به سمت حمایتگری، توانمندسازی و همراهی با نویسندگان تغییر یافته و در همین راستا برگزاری کارگاههای تخصصی در حوزه پژوهش تاریخ محلی، نویسندگی خلاق با درونمایه بومی و ترجمه آثار بلوچی در دستور کار قرار دارد.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار با قدردانی از تلاش نویسندگان و پژوهشگران بومی منطقه افزود: حضور چهرههایی همچون درتکیده، بهار، استاد دستیاری امیری، اکبر رئیسی و دیگر فعالان حوزه ادبیات و پژوهش، سرمایهای ارزشمند برای فرهنگ چابهار محسوب میشود.
وی با بیان اینکه آموزش و توانمندسازی مهمترین اولویت این نهاد است، گفت: برگزاری دورههای تخصصی، حمایت از آثار بومی، تجلیل از پیشکسوتان و ایجاد زمینه انتشار آثار نویسندگان از برنامههای اصلی اداره ارشاد به شمار میرود.
محمدی با اشاره به چالشهای انتشار کتاب افزود: بسیاری از نویسندگان دارای آثار ارزشمند هستند اما با فرآیندهای چاپ و نشر آشنایی کافی ندارند. در این زمینه تلاش شده است ارتباط میان نویسندگان، ناشران و مراکز چاپ تسهیل شود تا صاحبان آثار بتوانند مراحل دریافت مجوز، شابک و انتشار کتاب را با سهولت بیشتری طی کنند.
فرهنگ و اقتصاد؛ همراهان جداییناپذیر توسعه پایدار هستند
وی ادامه داد: افزایش هزینههای چاپ و حذف یارانه کاغذ مشکلاتی را برای نویسندگان ایجاد کرده است اما با همکاری سازمان منطقه آزاد چابهار و برخی نهادهای فرهنگی، امکان چاپ تعدادی از آثار نویسندگان بومی فراهم شده و این حمایتها ادامه خواهد داشت.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار معرفی و شناساندن هنرمندان و نویسندگان را از دیگر اولویتهای فرهنگی دانست و گفت: برگزاری نمایشگاههای کتاب، حضور در جشنوارهها و مسابقات ادبی، اطلاعرسانی هدفمند و تقویت ارتباط جامعه ادبی با سایر بخشهای اجتماعی از مهمترین راهکارهای معرفی ظرفیتهای فرهنگی منطقه است.
وی با اشاره به وضعیت سرانه مطالعه و کتابخانهها اظهار کرد: توسعه زیرساختهای کتابخانهای نیازمند مشارکت دستگاههای مختلف از جمله شهرداریها، شورای شهر، فرمانداری، نهاد کتابخانههای عمومی، دهیاریها، بخشداریها و سازمان منطقه آزاد چابهار است.
محمدی افزود: تشکیل شبکه مروجان کتاب، راهاندازی کتابخانههای محلی و روستایی و اجرای برنامههای ترویج کتابخوانی از جمله اقداماتی است که در سالهای اخیر در چابهار دنبال شده و نتایج مطلوبی در افزایش علاقه کودکان، نوجوانان و خانوادهها به مطالعه داشته است.
وی همچنین بر اهمیت فعالیت انجمنهای ادبی تأکید کرد و گفت: انجمنهای شعر فارسی، شعر بلوچی، زبان بلوچی و سایر تشکلهای ادبی نقش مهمی در آموزش، جذب نوجوانان و جوانان و توسعه فعالیتهای فرهنگی دارند و اداره ارشاد از ثبت و فعالیت قانونی این انجمنها حمایت میکند.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی چابهار درباره ثبت و حفظ میراث شفاهی منطقه نیز بیان کرد: ظرفیتهای فراوانی در حوزه قصهها، افسانهها و شخصیتهای بومی وجود دارد که باید با همکاری نویسندگان، هنرمندان، پژوهشگران، میراث فرهنگی و نهادهای مرتبط ثبت و مستندسازی شوند تا برای نسلهای آینده حفظ شوند.
وی با اشاره به پیوند توسعه فرهنگی و اقتصادی در منطقه گفت: اگرچه توجه به پروژههای اقتصادی و سرمایهگذاری ضروری است، اما نباید ادبیات و فرهنگ در این مسیر نادیده گرفته شوند. توسعه پایدار زمانی محقق میشود که رشد اقتصادی در کنار رشد فرهنگی قرار گیرد.
محمدی نقش نسل جوان را در آینده فرهنگی منطقه بسیار مهم دانست و افزود: استعدادیابی، برگزاری کلاسهای آموزشی، حمایت از پژوهش و همکاری میان آموزش و پرورش، دانشگاهها، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، کتابخانهها و اداره ارشاد میتواند زمینه تربیت نسل جدید نویسندگان و پژوهشگران را فراهم کند.
وی اعتماد هنرمندان و نویسندگان به نهادهای فرهنگی را عامل مهمی در شکوفایی فعالیتهای ادبی دانست و گفت: این اعتماد با شعار ایجاد نمیشود بلکه نتیجه حمایت عملی، احترام به جایگاه صاحبان قلم و فراهم کردن زمینه فعالیت و اثرگذاری آنان است.
این مسئول در پایان خواستار توجه بیشتر به تجلیل از نویسندگان، پژوهشگران، خبرنگاران و فعالان فرهنگی شد و اظهار کرد: صاحبان قلم نقش مهمی در روایت رویدادهای اجتماعی، فرهنگی و ملی دارند و قدردانی از تلاشهای آنان میتواند انگیزهای برای تداوم فعالیتهای فرهنگی و ادبی در منطقه باشد.
حمایت از قلم؛ تضمین آینده فرهنگی چابهار خواهدبود
سجاد آدمپیرا نویسنده و مروج کتابخوانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با تأکید بر نقش فرهنگ بومی در شکلگیری آثار ادبی بیان کرد: محیط زندگی، فرهنگ محلی، آداب و رسوم و ویژگیهای اجتماعی منطقه از دوران نوجوانی تاکنون تأثیر مستقیمی بر نوشتهها و فعالیتهای ادبی او داشته است.
وی افزود: از سالهای نوجوانی که به نوشتن علاقهمند شده بود تا امروز که دو اثر از وی منتشر شده و کتاب دیگری نیز در دست نگارش دارد، همواره از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی منطقه الهام گرفته است.
این نویسنده ادامه داد: تلاش کرده در آثار خود حافظ زبان و فرهنگ بومی باشد و از نامهای اصیل بلوچی برای شخصیتها، مکانها و عناصر داستانی استفاده کند تا خوانندگان با واژگان، اصطلاحات و هویت واقعی این فرهنگ آشنا شوند.
وی عنوان کرد: استفاده از واژهها، ضربالمثلها و اصطلاحات بلوچی در آثار مکتوب میتواند به شناخت بیشتر مخاطبان از فرهنگ بلوچ کمک کند، هرچند این مسیر به دلیل آشنایی محدود بخشی از جامعه با فرهنگ اقوام ایرانی، با چالشهایی همراه است.
آدمپیرا با اشاره به اهمیت ثبت میراث شفاهی بلوچ گفت: بخش قابل توجهی از میراث فرهنگی بلوچ به صورت شفاهی نسل به نسل منتقل شده و بهترین راه ماندگاری آن، تبدیل این گنجینهها به آثار مکتوب به ویژه در حوزه ادبیات کودک و نوجوان است.
وی اظهار کرد: کتابهایی با محوریت قصهها، افسانهها و ضربالمثلهای بومی میتوانند نقش مؤثری در حفظ و انتقال میراث فرهنگی به نسلهای آینده داشته باشند.
این نویسنده درباره آغاز فعالیتهای ادبی خود افزود: علاقه به نوشتن از دوران دبستان و از طریق انشانویسی شکل گرفت و با مطالعه کتابهای کودک و نوجوان و آثار مرتبط با نویسندگی و آرایههای ادبی تقویت شد تا اینکه نخستین کتاب خود را در سال ۱۳۹۵ منتشر کرد.
وی گفت: در کنار داستاننویسی، تجربه سرودن شعر را نیز داشته اما تمرکز اصلی خود را بر حوزه نویسندگی قرار داده و انتشار نخستین کتاب، نقطه عطفی در مسیر فعالیت حرفهای او بوده است.
آدمپیرا با اشاره به نقش کتابخانهها در شکلگیری مسیر ادبی خود بیان کرد: کتابخانه عمومی شهید مدرس نگور مهمترین پایگاه فرهنگی و محل الهامبخش دوران نوجوانی و جوانی وی بوده و بخش زیادی از موفقیتهای ادبی خود را مدیون فضای آن کتابخانه و حمایت کتابداران میداند.
وی افزود: حمایت و تشویق فعالان فرهنگی و کتابداران در سالهای ابتدایی فعالیت، تأثیر ماندگاری بر مسیر حرفهای نویسندگان جوان دارد و میتواند زمینهساز شکوفایی استعدادهای ادبی شود.
این نویسنده و مروج کتابخوانی مهمترین موانع فعالیت نویسندگان در مناطق کمتر برخوردار را محدودیت دسترسی به کارگاههای تخصصی، نویسندگان باتجربه، ناشران حرفهای، کتابخانههای مجهز و کتابهای مرجع عنوان کرد و گفت: مشکلات اقتصادی و معیشتی نیز از مهمترین عواملی است که فرصت و انگیزه نویسندگی را کاهش میدهد.
وی با اشاره به نگاه خود به آینده اظهار کرد: باور دارد آینده بهتر ساختنی است نه یافتنی و هر فردی میتواند با تلاش، مطالعه و پشتکار، مسیر موفقیت خود را حتی در مناطق کمتر توسعهیافته ایجاد کند.
ادبیات بومی؛ هویت فرهنگی مکران را زنده نگهداشت
آدمپیرا ادامه داد: نویسندگی در منطقه مکران طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و امروز نوجوانان و جوانانی در این منطقه حضور دارند که موفق به انتشار کتاب شدهاند.
وی خاطرنشان کرد: در کنار نویسندگان جوان، پژوهشگران، شاعران و نویسندگان توانمند بسیاری نیز در منطقه فعالیت میکنند که آثار ارزشمندی در اختیار دارند اما نبود ناشر محلی و مشکلات مالی، مانع انتشار بخشی از این آثار شده است.
این نویسنده تأکید کرد: حمایت نهادهای فرهنگی، خیران و دستگاههای مسئول از انتشار آثار نویسندگان بومی میتواند به معرفی بهتر ظرفیتهای فرهنگی منطقه و ماندگاری آثار ارزشمند ادبی کمک کند.
وی در پایان با بیان اینکه ادبیات نقش مهمی در کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای فرهنگ عمومی دارد، گفت: نویسندگان وظیفه دارند داشتههای فکری، فرهنگی و تجربی خود را در قالب داستان، شعر، پژوهش و کتاب به جامعه منتقل کنند، زیرا ادبیات همواره یکی از مؤثرترین ابزارهای توسعه فرهنگی و اجتماعی بوده است.
انتهای خبر/
