اما آنچه ظهر عاشورا در زاهدان را فراتر از یک مراسم مذهبی قرار میدهد، مشارکت گسترده مردم در برگزاری آن است. از نوجوانان و جوانانی که در آمادهسازی هیئتها، برپایی موکبها و خدمترسانی به عزاداران نقش دارند تا سالمندانی که سالهاست در این آیین حضور پیدا میکنند، همگی بخشی از یک حرکت جمعی هستند که محور آن زنده نگهداشتن پیام عاشوراست.
در سالهای اخیر، با وجود تغییرات سبک زندگی و گسترش فضای مجازی، برخی تصور میکردند ارتباط نسل جدید با آیینهای مذهبی کمرنگ شده باشد، اما حضور پرشور جوانان در مراسم عاشورایی زاهدان روایت دیگری را نشان میدهد. بسیاری از مسئولیتهای اجرایی و فرهنگی هیئتها بر عهده همین نسل جوان است؛ نسلی که تلاش میکند در کنار عزاداری، مفاهیم عاشورا را نیز در زندگی امروز بازتعریف کند.
عاشورا فرصتی برای تجربه مسئولیتپذیری اجتماعی
در واقع عاشورا برای بسیاری از جوانان تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه فرصتی برای تجربه مسئولیتپذیری اجتماعی، کار گروهی و خدمت به مردم به شمار میرود. حضور داوطلبانه در موکبها، کمک به برگزاری مراسم و مشارکت در فعالیتهای فرهنگی نمونههایی از همین نقشآفرینی اجتماعی است.
یکی از جلوههای مهم ظهر عاشورا در زاهدان، اقامه نماز ظهر عاشوراست؛ لحظهای که هیئتهای عزاداری و جمعیت سوگوار برای دقایقی از حرکت بازمیایستند و صفوف نماز شکل میگیرد. این بخش از مراسم، یادآور یکی از مهمترین پیامهای نهضت حسینی است؛ اینکه حتی در دشوارترین شرایط نیز پیوند با خداوند و انجام فریضه الهی نباید فراموش شود.
نماز ظهر عاشورا در واقع نقطه تلاقی شور و شعور حسینی است. عزادارانی که ساعاتی را در سوگ سیدالشهدا (ع) سپری کردهاند، با اقامه نماز این پیام را به نمایش میگذارند که فرهنگ عاشورا تنها در سوگواری خلاصه نمیشود، بلکه مجموعهای از ارزشهای اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی را در بر میگیرد.
جایگاه ویژه عاشورا میان مردم زاهدان
در میان جمعیت عزاداران، «سیما میرشکار» یکی از شهروندان زاهدانی است که همراه خانواده خود در مراسم حضور یافت. وی در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: هر سال با فرارسیدن محرم حالوهوای شهر تغییر میکند، اما ظهر عاشورا فضای متفاوتی دارد و حضور گسترده مردم نشان میدهد که این فرهنگ همچنان در زندگی مردم جایگاه ویژهای دارد.
این شهروند افزود: یکی از موضوعاتی که توجه مرا جلب میکند، حضور پررنگ نوجوانان و جوانان در مراسم است. بسیاری از فعالیتهای اجرایی هیئتها و موکبها توسط همین جوانان انجام میشود و این موضوع نشان میدهد فرهنگ عاشورا به نسلهای بعد منتقل شده است.
وی ادامه داد: در روز عاشورا مردم فارغ از مسائل روزمره در کنار یکدیگر قرار میگیرند و برای برگزاری هرچه باشکوهتر مراسم تلاش میکنند. همین روحیه همکاری و همدلی از زیباییهای این روز است.
میرشکار اظهار کرد: عاشورا فقط یادآور یک حادثه تاریخی نیست، بلکه درسهایی مانند ایثار، وفاداری، مسئولیتپذیری و ایستادگی در برابر ظلم را به جامعه منتقل میکند؛ درسهایی که امروز نیز برای جامعه کاربرد دارد.
.jpeg)
رسم عاشورا، تقویت همبستگی اجتماعی
یکی دیگر از ابعاد مهم مراسم محرم و عاشورا، تأثیر آن بر تقویت همبستگی اجتماعی است. در شرایطی که جوامع امروزی با چالشهایی همچون فاصلههای اقتصادی، فرهنگی و نسلی روبهرو هستند، آیینهای عاشورایی فرصتی برای نزدیکتر شدن مردم به یکدیگر فراهم میکنند.
در زاهدان نیز محرم بستری برای شکلگیری تعامل و همدلی میان اقشار مختلف جامعه است. در هیئتها و موکبها، تفاوتهای اقتصادی و اجتماعی کمتر به چشم میآید و آنچه اهمیت پیدا میکند، مشارکت در یک حرکت مردمی و خدمت به عزاداران است. همین موضوع موجب تقویت حس تعلق اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی در جامعه میشود.
فعالیتهای داوطلبانه مردم در ایام محرم نیز از دیگر جلوههای این همبستگی است. از تهیه و توزیع نذورات گرفته تا مشارکت در برگزاری مراسم و خدمترسانی به عزاداران، بسیاری از اقدامات بر پایه همکاری مردمی انجام میشود. این روحیه مشارکت نهتنها به برگزاری هرچه بهتر مراسم کمک میکند، بلکه زمینهساز تقویت اعتماد و همبستگی اجتماعی نیز هست.
ازسویدیگر، محرم فرصتی برای ارتباط بیشتر میان نسلها فراهم میکند. کودکان و نوجوانان در کنار والدین و بزرگان خود در مراسم حضور پیدا میکنند و ضمن آشنایی با فرهنگ عاشورا، بخشی از تجربهها و ارزشهای اجتماعی را نیز از نسلهای قبل فرامیگیرند. این انتقال فرهنگی نقش مهمی در حفظ پیوستگی اجتماعی و جلوگیری از شکاف نسلی دارد.
در شهری مانند زاهدان که همواره به همزیستی اقوام و فرهنگهای مختلف شناخته شده است، آیینهای عاشورایی میتوانند بیشازپیش زمینهساز تقویت انسجام اجتماعی باشند. ارزشهایی همچون ایثار، نوعدوستی، عدالتخواهی و خدمت به دیگران، محور مشترکی است که افراد را در کنار یکدیگر قرار میدهد و پیوندهای اجتماعی را استحکام میبخشد.
راز ماندگاری نهضت عاشورا در ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی
بسیاری از صاحبنظران معتقدند راز ماندگاری نهضت عاشورا در همین ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی نهفته است. اگر عاشورا صرفاً یک حادثه تاریخی بود، هرگز نمیتوانست پس از قرنها چنین تأثیر عمیقی بر زندگی مردم داشته باشد. آنچه این واقعه را زنده نگه داشته، پیامها و ارزشهایی است که در هر دورهای قابلیت بازخوانی و الهامبخشی دارند.
ظهر عاشورا در زاهدان نیز هر سال یادآور همین حقیقت است؛ اینکه مردم تنها برای سوگواری گرد هم نمیآیند، بلکه برای تجدید عهد با ارزشهایی جمع میشوند که ریشه در فرهنگ عاشورا دارد. ارزشهایی که میتواند در برابر بسیاری از آسیبهای اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی نقشآفرین باشد.
از همین رو، ظهر عاشورا در زاهدان تنها یک مراسم سالانه نیست؛ روایتی زنده از هویت دینی، سرمایه اجتماعی و همبستگی مردمی است. روایتی که هر سال در خیابانهای شهر تکرار میشود، اما همچنان تازگی خود را حفظ میکند؛ زیرا ریشه در باورها، ارزشها و فرهنگی دارد که نسلبهنسل منتقل شده و همچنان در قلب مردم زنده است.
انتهای خبر/
