در خامهدوزی معمولاً از نخ و سوزن برای ایجاد نقشهای زیبا بر روی پارچه استفاده میشود. این نقشها میتوانند ساده یا پیچیده باشند و بیشتر از طرحهای هندسی، گیاهی و محلی الهام میگیرند.
در شهرستان نیمروز، خامهدوزی بیشتر بر روی لباسهای محلی، دستمالها، رومیزیها، پردهها و برخی وسایل تزیینی انجام میشود. زنان هنرمند این منطقه با دقت و حوصله فراوان طرحهایی را میدوزند که هم کاربرد مصرفی دارند و هم زیبایی خاصی به وسایل میبخشند.
دستانی که هویت را با نخ و سوزن روایت میکنند
خامهدوزی در نیمروز بیشتر به صورت سنتی و خانوادگی آموزش داده میشود. دختران معمولاً این هنر را از مادران، مادربزرگها و دیگر زنان خانواده یاد میگیرند. به همین دلیل، خامهدوزی در این شهرستان تنها یک هنر نیست، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و خانوادگی مردم به شمار میرود. این انتقال نسل به نسل باعث شده است که بسیاری از نقشها و شیوههای دوخت سنتی تا امروز حفظ شوند.
خامهدوزی ترنمِ صبر و ظرافت در دل کویر
اهمیت خامهدوزی در نیمروز تنها به جنبه فرهنگی آن محدود نمیشود، بلکه از نظر اقتصادی نیز ارزشمند است. بسیاری از زنان میتوانند از طریق دوخت و فروش محصولات خامهدوزیشده به درآمد دست پیدا کنند و به اقتصاد خانواده کمک نمایند. در مناطقی که فرصتهای شغلی برای زنان کمتر است،
چنین هنرهایی میتوانند زمینه مناسبی برای کار و فعالیت فراهم کنند. اگر بازار فروش مناسب و حمایت کافی وجود داشته باشد، خامهدوزی میتواند به یکی از منابع مهم درآمد برای خانوادهها تبدیل شود.
میراثی که از دل خانهها به گستره فرهنگ رسید
با وجود اهمیت این هنر، خامهدوزی در نیمروز با مشکلاتی نیز روبهرو است. گسترش کالاهای ماشینی، کاهش علاقه برخی از جوانان به هنرهای سنتی، کمبود امکانات آموزشی و نبود بازار مناسب برای فروش محصولات از جمله عواملی هستند که ادامه و رشد این هنر را دشوار میسازند. اگر برای حفظ و گسترش خامهدوزی برنامهریزی نشود، ممکن است بخشی از این میراث فرهنگی به مرور زمان کمرنگ یا فراموش شود.
وقتی هنر، زبانِ ناگفته زنان نیمروز میشود
برای زنده نگه داشتن خامهدوزی در شهرستان نیمروز، لازم است که به آن توجه بیشتری شود. برگزاری نمایشگاههای صنایع دستی، ایجاد کارگاههای آموزشی برای دختران و زنان جوان، حمایت از تولیدکنندگان محلی و معرفی این هنر در سطح گستردهتر میتواند نقش مهمی در حفظ و توسعه آن داشته باشد. همچنین تشویق مردم به استفاده از محصولات سنتی و محلی میتواند به رونق این هنر کمک کند.
خامهدوزی در شهرستان نیمروز یکی از هنرهای اصیل و باارزش مردم این منطقه است که هم از نظر فرهنگی و هم از نظر اقتصادی اهمیت دارد. این هنر نشاندهنده ذوق، خلاقیت و توانایی زنان نیمروز است و شایسته توجه و حمایت بیشتر میباشد. حفظ خامهدوزی به معنای حفظ بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی مردم این شهرستان است.
نفس سنت در گذرِ پرشتابِ زمان
محمود بامری، فرماندار شهرستان نیمروز در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: صنایعدستی میراثی ارزشمند و گنجینهای از خلاقیت، هنر و فرهنگ ایرانی اسلامی است که رنگ و بوی اصالت را به زندگی روزمره مردم میبخشد.
وی با بیان اینکه صنایعدستی منعکسکننده ارزشها، سنن و طبیعت بومی مناطق مختلف است، تأکید کرد: هنرمندان این حوزه با دستان توانمند خود، آثاری پدید میآورند که در کنار ارزشهای فرهنگی، نقش بسزایی در رونق چرخه اقتصاد و ایجاد فرصتهای شغلی دارند.
بامری عنوان کرد: هنر دست، بستری فوقالعاده برای حفظ و ترویج هویت ایرانیـاسلامی و همچنین ایجاد مشاغل پایدار است. تنوع چشمگیر صنایعدستی در اقلیمهای مختلف کشور، باعث شده تا ایران جایگاه ویژهای در میان کشورهای مطرح در عرصه هنرهای سنتی داشته باشد.
فرماندار نیمروز همچنین مطرح کرد: صنایعدستی نماد شکوفایی استعدادهای خلاقانهای است که به اشیاء بیجان، روح و زیبایی میبخشند. هنرمندان نیمروزی با هنرنماییهای چشمگیر خود توانستهاند نام ادیمی را در سطح کشور مطرح کنند؛ به طوری که دریافت عنوان شهر ملی خامهدوزی ایران، یکی از برجستهترین افتخارات ماست.
از سوزن عشق تا نقش ماندگار هویت
ایرج نصیرآبادی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیمروز نیز در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصر هامون»، بیان کرد: هماکنون ۷۰ کارگاه صنایعدستی در رشتههای مختلف از جمله دوخت لباسهای محلی، حصیربافی، سیاهدوزی، خامهدوزی و گلیمبافی در این شهرستان فعال است.
وی افزود: صنایعدستی به یکی از اصلیترین ظرفیتهای اشتغال خانگی در منطقه بدل شده است. با ثبت ملی شهر ادیمی در حوزه خامهدوزی، این هنر جایگاه بهتری در کشور پیدا کرد و اکنون در تلاشیم با آموزش به جوانان، حمایت از هنرمندان و بازارسازی برای فروش آثار، توسعه این هنر اصیل را سرعت بخشیم.
نصیرآبادی همچنین با اشاره به امضای تفاهمنامه خواهرخواندگی میان شهر ملی خامهدوزی ادیمی و شهر ملی تفرشدوزی گفت: اخیراً هیأتی از مسئولان و فعالان صنایعدستی نیمروز با هدف تقویت مراودات فرهنگی، اقتصادی و هنری به اراک سفر کردند. در آیین رسمی که با حضور متولیان و هنرمندان برگزار شد، خواهرخواندگی این دو شهر به عنوان نمادی از تعاملات سازنده فرهنگی به ثبت رسید.
وی ادامه داد: این توافقنامه بستر مناسبی برای همکاریهای دوجانبه در راستای حفظ، معرفی و توسعه هنرهای اصیل ایرانی فراهم میکند و به بهبود روابط اجتماعی و اقتصادی میان این دو منطقه کمک شایانی خواهد کرد.
رئیس میراث فرهنگی نیمروز با اشاره به جایگاه خامهدوزی در سیستان، افزود: خامهدوزی فراتر از یک هنر تزیینی و بخشی جداییناپذیر از فرهنگ و سبک زندگی مردم است که به صورت موروثی از نسلهای گذشته به یادگار مانده است.
انتهای خبر/
