رمضان عامل تقویت همبستگی امت اسلامی است
حجتالاسلام والمسلمین علی خیور رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با اشاره به جایگاه سنتهای رمضانی بیان کرد: آیینها و سنتهای رمضانی از جمله افطاری دادن، شبزندهداری، قرائت قرآن و صله رحم صرفاً عادتهای اجتماعی نیستند، بلکه تجلی بیرونی یک باور درونی و عامل پیوند میان افراد جامعه اسلامی هستند.
وی افزود: خداوند در قرآن کریم میفرماید «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَ لا تَفَرَّقُوا»، این سنتها مصداق عینی ریسمان الهی هستند که مردم را گرد هم جمع کرده و موجب تقویت همبستگی اجتماعی میشوند.
خیور با بیان اینکه رمضان یک کارگاه بزرگ تربیت اجتماعی است، گفت: روزه تنها یک عبادت فردی نیست، بلکه آثار اجتماعی گستردهای دارد و موجب کنترل خشم، کاهش نزاعها و تقویت روحیه همدلی در جامعه میشود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: رمضان فرصتی ارزشمند برای بازگشت به ارزشهای الهی، تقویت هویت دینی و اجتماعی و حرکت در مسیر کمال انسانی است و بهرهگیری از برکات این ماه میتواند زمینهساز رشد فردی و اجتماعی در جامعه باشد.
حجتالاسلام والمسلمین علیرضا اویسی، کارشناس فرهنگی، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با تأکید بر نگاه تربیتی به ماه مبارک رمضان، این ماه را فراتر از یک آیین عبادی دانست و بیان کرد: اگر رمضان را تنها به امساک جسمانی تقلیل دهیم، بخش بزرگی از ظرفیت تمدنساز آن را نادیده گرفتهایم. رمضان در حقیقت یک برنامه جامع تربیت انسان است که هم فرد و هم جامعه را از درون دگرگون میکند.
وی با اشاره به منابع اسلامی افزود: در روایات، روزه بهعنوان ابزاری برای تزکیه نفس معرفی شده است. تعبیر پیامبر اکرم(ص) که فرمودند الصوم جُنّه، نشان میدهد روزه سپری در برابر لغزشهای اخلاقی و اجتماعی است. این سپر، اگر آگاهانه به کار گرفته شود، انسان را به خودکنترلی درونی میرساند؛ چیزی که اساس مسئولیتپذیری اجتماعی است.
اویسی با بیان اینکه روزهداری تجربهای مشترک از نیاز و محدودیت ایجاد میکند، تصریح کرد: گرسنگی و تشنگی، انسان را از حالت خودمحوری خارج میکند. فرد روزهدار، رنج نیازمندان را نه بهصورت ذهنی، بلکه بهصورت وجودی درک میکند و همین درک، بذر همدلی و همدردی اجتماعی را در جامعه میکارد.
انفاق؛ تمرین عملی مسئولیت
این کارشناس فرهنگی با اشاره به جایگاه انفاق در ماه رمضان گفت: تأکید آموزههای شیعی بر صدقه، اطعام و کمک به دیگران در این ماه، مسئولیت اجتماعی را از سطح شعار به عمل تبدیل میکند. رمضان به انسان یاد میدهد که ایمان، بدون تعهد اجتماعی، ناقص است.
اویسی ادامه داد: آیینهای جمعی رمضان همچون افطاریها، نماز جماعت و شبهای قدر، نقش مهمی در انسجام اجتماعی دارند؛ این تجمعهای معنوی، حس تعلق به یک پیکره واحد را تقویت میکند و افراد را نسبت به سرنوشت جامعه حساستر میسازد. از دل همین انسجام است که اراده جمعی برای اصلاح ناهنجاریها شکل میگیرد.
از خودسازی تا جامعهسازی
وی تأکید کرد: رمضان، کلاس تمدنسازی است. صبر، نظم، خویشتنداری و توجه به حقوق دیگران که در این ماه تمرین میشود، اگر تداوم یابد، جامعهای میسازد که در آن اخلاق، عدالت و مسئولیتپذیری نه با اجبار بیرونی، بلکه با کنترل درونی افراد محقق میشود. چنین تحولی آرام و بیهیاهوست، اما بنیادهای فرهنگی جامعه را عمیقاً دگرگون میکند.
این کارشناس فرهنگی خاطرنشان کرد: رمضان فرصتی است برای بازتعریف رابطه انسان با خود، با خدا و با جامعه؛ و اگر این فرصت درست فهم شود، میتواند نقطه آغاز یک تحول فرهنگی پایدار باشد.
ماه رمضان را باید فراتر از یک تقویم عبادی دید؛ این ماه، فرصتی برای پیوند دوباره انسان با حقیقت خویش و با جامعه پیرامون اوست. روزه، اگر با آگاهی و تأمل همراه شود، تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه تمرینی مستمر برای خویشتنداری، همدلی و تعهد اجتماعی است.
